पहिले नेपाल टेलिकमको सेयरको प्रयोगले सेयर बजार प्रभावित हुन्थ्यो, तर अहिले यो प्रवृत्ति विशाल बजार कम्पनी (बीबीसी) मा सरेको छ। बजारका खेलाडीहरूले उच्च पूँजीकरण (हाई क्याप) भएका कम्पनीहरूको सेयरमा १० कित्ताको कारोबारले बजारलाई तलमाथि गर्ने गर्छन्। यस्ता कम्पनीहरूलाई बोलचालमा ‘हाई क्याप कम्पनी’ पनि भनिन्छ। हालको समूह कारोबार (ग्रूप ट्रेडिङ) मा यो प्रवृत्ति झन् बढेको छ, जहाँ एउटै समूहका लगानीकर्ताहरूले आफैं खरिद–बिक्री गरेर बजारलाई प्रभावित पार्छन्।
हालै विशाल बजार कम्पनीको सम्पूर्ण पूँजी नेप्सेमा गणना हुन थालेपछि यो कम्पनी उच्च पूँजीकरणको श्रेणीमा परेको छ। नेप्सेको हालको बजार पूँजीकरण ४१ खर्ब ९९ अर्ब छ, जसमध्ये बीबीसीको बजार पूँजीकरण २ खर्ब २४ अर्ब छ। यो कम्पनीको नेप्सेमा ५.३३ प्रतिशत हिस्सा छ। यही कारण, बीबीसीको १० कित्ता सेयरको कारोबारले नेप्सेको २ प्रतिशत नियमअनुसार बजारलाई ठूलो प्रभाव पार्छ। पूँजीका आधारमा यो नेप्सेमा सूचीकृत सबैभन्दा ठूलो कम्पनी हो, तर यसको फ्लोटेड सेयर भने निकै कम छ। यसको फाइदा उठाउँदै दोस्रो बजारमा बीबीसीको सेयर चलाएर बजार सूचकलाई सजिलै तलमाथि गरिन्छ। नियामक निकायहरू यो विषयमा जानकार भए पनि यस्तो चलखेल रोक्न कुनै ठोस कदम चालेको देखिँदैन।
दोस्रो ठूलो बजार पूँजीकरण भएको कम्पनी नेपाल रि–इन्स्योरेन्स हो, जसको दोस्रो बजारमा ४.६९ प्रतिशत हिस्सा छ। त्यस्तै, नेपाल टेलिकमको ३.४६ प्रतिशत, नबिल बैंकको ३.११ प्रतिशत, नागरिक लगानी कोषको २.७३ प्रतिशत, हिमालयन रि–इन्स्योरेन्सको २.२७ प्रतिशत, ग्लोबल आइएमई बैंकको २.०८ प्रतिशत र एभरेष्ट बैंकको २.०७ प्रतिशत हिस्सा छ।
प्यानिक बजारमा बीबीसीको चलखेल
प्यानिक अवस्थामा बजार घटाउन बीबीसी र नेपाल रि–इन्स्योरेन्स जस्ता कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा बढी हेरफेर हुने गर्छ। बिहीबारको बजारमा यस्तै स्थिति देखियो। लामो समयपछि खुलेको बजारमा लगानीकर्ताहरू त्रासमा हुँदा अपरेटरहरूले यी कम्पनीहरूमा बिक्री दबाब दिएर बजारमा नकारात्मक सर्किट लगाएको देखियो।
बिहीबारको कारोबारमा बीबीसीको केवल ३४० कित्ता सेयरको कारोबारमा सेयर मूल्य १० प्रतिशतले घट्यो, जसले बजारमा प्यानिक बिक्री निम्त्याएर नकारात्मक सर्किट लाग्न पुग्यो।
